DHCP Sunucusu (Dynamic Host Configuration Protocol) Nedir?

DHCP sunucusu, dinamik istemci ayarlama protokolü, basit olarak sistemdeki bilgisayarlara IP adresi ve buna bağlı olarak çeşitli parametreleri otomatik olarak atamak için kullanılan servistir. Ağa bağlı olan ve bağlanacak olan her bilgisayar için manuel olarak atanması gereken parametreleri otomatik olarak atayarak sistem yöneticisinin işini kolaylaştırır. 

Ağa bağlı bilgisayarların kimliklendirilmesi

IP Adresi : Ağa bağlanan her bilgisayarın bir IP adresine sahip olması gerekir. DHCP sunucusu ağa bağlanan her bilgisayarın farklı ve özgün bir IP adresine sahip olmasını sağlar.

Ağ Alt Maskesi (IP maskesi): İki cihaz veya bilgisayarın aynı ağda olup olmadıklarını kullandıkları ağ alt maskeleri belirler. Ağ alt maskesi IP adresinin ilk 24 bitine karşı gelen kısımdır. Ağa bağlı her ethernet kartı için bir ağ alt maskesi bulunmalıdır.

Gateway IP Adresi : Eğer bilgisayarların bağlı bulunduğu ağın internet bağlantısı var ise ağda bulunup internete bağlanacak olan bilgisayarların bir gateway(geçit) IP adresine sahip olması gerekir.

DNS IP Adresi : Bir ağ için en az bir, tercihen iki adet DNS IP adresinin önceden belirlenmiş olması gerekir. DNS IP adresi , ağdaki bir bilgisayar için name resolving işlemi yapacak olan sunucunun IP adresidir.

DHCP Sunucusu

DHCP sunucusu bir ağdaki bilgisayarları kimliklendirme işlemini otomatik olarak gerçekleştiren bir bilgisayardır. Ağa bağlanan bir bilgisayar için bu kimliklendirme işlemini adım adım şu şekilde sıralayabiliriz .

DHCP discover : Bir bilgisayar ağa ilk defa bağlandığında veya ağa bağlı bir bilgisayar ilk defa açıldığında, tüm ağa DHCPDISCOVER mesajını broadcast eder. Bu mesaj bilgisayarın, ağa bağlı bulunan herhangi bir DHCP sunucusunun olup olmadığını anlama şeklidir. DHCPDISCOVER mesajının içeriği;

  • Hedef IP Adresi : Bilinmemektedir. 255.255.255.255 IP adresi ile broadcast edilir.
  • Hedef MAC adresi : Bilinmemektedir. FF.FF.FF.FF.FF.FF adresi ile broadcast edilir.
  • Kaynak IP adresi : Mesajı gönderen bilgisayarın(istemci) IP adresi daha atanmadığı için 0.0.0.0 değerine sahiptir.
  • Kaynak MAC adresi : Mesajı gönderen bilgisayarın MAC adresidir. Ethernet kartının adresi olduğundan bellidir. Örnğin : 01:23:45:67:89:AB

DHCP offer : DHCP sunucusu, istemci tarafından ağa broadcast edilen discover mesajını alır. Kendi IP veritabanını sorgulayarak istemciye verilecek olan IP adresini belirleyerek DHCPOFFER mesajı ile istemciye bildirir. Ağa bağlı bulunan birden fazla DHCP server bulunabilir. İstemci bu durumda gönderdiği discover mesajına en hızlı cevap veren DHCP sunucusunun IP bilgilerini benimseyecektir. DHCPOFFER mesajının içeriği;

  • Hedef IP Adresi : Onaylanmadığı için halen 0.0.0.0 adresidir.
  • Hedef MAC Adresi : İstemci bilgisayarın MAC adresidir. 01:23:45:67:89:AB
  • Kaynak IP adresi : DHCP sunucunun IP adresi. 10.0.0.1
  • Kaynak MAC adresi : DHCP sunucunun MAC adresi. 0F:44:56:76:90:FC

DHCP request : İstemci kendisine tahsis edilen IP adresinin kiralandığına dair DHCP sunucuya bir boradcast mesajı yollar. Eğer istemci birden fazla DHCPOFFER mesajı aldıysa ikinci bir broadcast mesajı ile diğer DHCP sunucularına artık bir IP adresi olduğunu bildirir.

DHCP acknowledgement : DHCP request mesajını alan DHCP sunucusu artık istemci ile ilgili gerekli kayıtları yaparak gerekli olan ağ alt maskesi,DNS adres veya adresleri gibi diğer parametreleri istemciye gönderir.

DHCP sunucusu istemciye bildirdiği IP adresini, istemciye belirli bir süreliğine tahsis eder. Bu yüzden bu işleme IP kiralama(leasing) işlemi adı verilmektedir. Bu kiralama süresini DHCP sunucusunu kuran ağ yöneticisi belirler.

DHCP Relay

Farklı LAN ya da WAN’lar için DHCP sunucusunun IP atama işleminin gerçekleştirebilmesi için ağları birbirine bağlayan router’ların ayarlanması işlemidir. Bir yerel ağda bulunan DHCP sunucusun başka bir yerel ağdaki bilgisayara IP atayabilmesini sağlar.

DHCP relay için IP atamasının yapılması istenen ağdaki gateway(router)’ın dışarıdan gelen DHCP mesajlarını ağa iletmesi gerekir. Bunun için gerekli ayarlamalar aşağıdaki gibi yapılabilir.

  • enable (Bu komut routera user modunda komutlar girebilmemizi sağlar.)
  • configure terminal (bu komut ile terminali konfigure edeceğimizi belirtiyoruz.)
  • int fa0/0 (Yerel ağın bağlı bulunduğu arayüzü konfigure ediyoruz. Belirtilen fast ethernet arayüzü farklı bir numarada ise komut ona göre tekrar düzenlenmelidir.)
  • ip helper­address (IP ataması yapmasını istediğimiz DHCP sunucusunu ayarlıyoruz.)

Belirtilen ağlar farklı yerel ağlar olduğundan sahip oldukları yerel IP adresleri de farklılık gösterebilmektedir. Bu yüzden DHCP sunucusun 2 farklı ağa IP adresi atamasını sağlamak için birden fazla IP havuzu tanımlanmalıdır.

Routerların DHCP sunucusu olarak ayarlanması

Büyük yerel ağlar ya da geniş alan ağları için DHCP sunucusu kritik bir önem arz etmektedir. Bunun için kullanılacak olan sunucunun hatasız çalışması ve bütün bilgisayarlara takılmadan IP adresi atayabilmesi gereklidir. Bu yüzden DHCP sunucuları seçilirken kullanılacak olan bilgisayarın, ağın potansiyel durumuna göre seçilmesi ve ihtiyaçları karşılayabilmesi istenir. Fakat ev veya küçük ofisler gibi bilgisayar sayısı birlirli bir limiti geçmeyen ağlar için DHCP sunucusu kullanmak gerekmeyebilir. Bu tür ağlar için routerlar DHCP sunucusu olarak görev yapabilmekte ve ufak çaplı IP atama işlemlerini gerçekleştirebilmektedirler. Bunun için gereken komutlar aşağıdaki gibidir.

  1. enable
  2. configure terminal
  3. ip dhcp pool
  4. network
  5. dns­server
  6. ip dhcp excluded­address
  7. copy run start (belirliten ayarlar router başlatıldığında otomatik olarak ayarlanacaktır.)

İyi çalışmalar dilerim..

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir